Νευρική ορθορεξία: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η νευρική ορθορεξία έχει περιγραφεί από τον Δρ. Steven Bratman το 1997, και περιγράφει τα άτομα που εμφάνιζαν προσκόλληση ή υπερβολική εμμονή με την υγιεινή διατροφή.

Πιο συγκεκριμένα, η νευρική ορθορεξία(orthorexia nervosa), είναι η ψυχική διαταραχή, η οποία χαρακτηρίζεται από ακραία εμμονή του ατόμου να τρέφεται υγιεινά και θελημένη αποφυγή τροφίμων που θεωρούνται ανθυγιεινά. Δεν αποτελεί ιατρικό όρο και δεν περιλαμβάνεται στο Διαγνωστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών, έχει ωστόσο προταθεί για εισαγωγή του όρου στη νεότερη έκδοση του εγχειριδίου.

Ποιοι είναι πιο επιρρεπείς;
Η νευρική ορθορεξία μπορεί να επηρεάσει άνδρες και γυναίκες. Τα άτομα αυτά έχουν περιγραφεί ως ψυχαναγκαστικές προσωπικότητες που θέλουν να έχουν τον έλεγχο των καταστάσεων και να διατηρούν σε καλά επίπεδα την υγεία τους. Ξεκινώντας από μια ισορροπημένη δίαιτα, με έμφαση στην ποιότητα και αποφυγή ανθυγιεινών προϊόντων όπως τα τυποποιημένα σνακ, σταδιακά προχώρησαν στην επικέντρωση του
ενδιαφέροντός τους στη καταγωγή των τροφίμων που καταναλώνουν. Το άτομο στην προσπάθεια του να βελτιώσει τις διατροφικές του επιλογές, προτιμά αυτές που θεωρούνται υγιεινές, και ενδιαφέρεται για την θρεπτική αξία, την προέλευση και τον τρόπο παρασκευής των τροφίμων που καταναλώνει.

Συχνά, τα άτομα αυτά έχουν υποχονδριακές τάσεις, ασχολούνται υπερβολικά με την υγεία τους και είναι σε διαρκή επαγρύπνηση για πιθανά σωματικά συμπτώματα που μπορεί να εκδηλώσουν. Πάσχουν από ψυχοσωματικές ασθένειες και ταλαιπωρούνται από την πιθανότητα να μην πάθουν κάτι το οποίο μπορούν να προλάβουν με την προϋπόθεση ότι τηρούν μια σωστή και πιστή διατροφή. Η εμμονή του σε αυτή την
προσπάθεια να ασκήσει έλεγχο και ισορροπία στη ζωή του μέσα από το φαγητό καταλήγει σε αντίθετα αποτελέσματα που επιβαρύνουν την υγεία του ατόμου.

Τα άτομα αυτά θεωρούν ότι όλα τα τρόφιμα με συντηρητικά είναι «επικίνδυνα», τα βιομηχανοποιημένα ως «τεχνητά» και τα βιολογικά ως «υγιεινά». Σε σπάνιες περιπτώσεις, η εμμονή είναι τέτοια που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό υποσιτισμό ή ακόμα και θάνατο. Μέχρι σήμερα υπάρχει ένα δηλωμένο περιστατικό θανάτου από την νευρική ορθορεξία της Kate Finn η οποία έχασε την ζωή της το 2003. Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι τα άτομα αυτά δεν επικεντρώνονται απαραίτητα στο χάσιμο βάρους, αλλά επιθυμούν να νιώσουν το αίσθημα ευεξίας και «καθαρότητας» Πιο συγκεκριμένα τα χαρακτηριστικά των ατόμων αυτών συμπεριλαμβάνουν:

  • Είναι πολύ επιλεκτικά στο τι θα φάνε. Επιλέγουν «αγνά», «καθαρά» τρόφιμα, τα οποία γνωρίζουν την προέλευση τους, δεν περιέχουν τεχνητές, χρωστικές ή προσθετικές ουσίες, ή συντηρητικά. Παράλληλα αποφεύγουν τα έτοιμα και γρήγορα φαγητά, καθώς επίσης και τροφές πλούσιες σε αλάτι και ζάχαρη.
  • Σταματούν να καταναλώνουν τροφές που τους έδιναν απόλαυση και γίνεται αντικατάσταση με «σωστά» τρόφιμα. Επιβάλουν αυστηρούς κανόνες στον εαυτό τους και ακολουθούν αυστηρή υγιεινή διατροφή.
  • Επίσης επιβάλουν κανόνες μαγειρέματος και προετοιμασίας, με χρήση ειδικών μαγειρικών σκευών.
  • Ο προγραμματισμός των γευμάτων τους γίνεται πολλές μέρες πριν την κατανάλωση τους, και ξοδεύουν αρκετό χρόνο πάνω στην οργάνωση και την προετοιμασία του φαγητού τους.
  • Όταν χαλάσουν την διατροφή τους και βγουν εκτός προγράμματος, νιώθουν μεγάλες ενοχές.
  • Για να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις όσο αφορά την διατροφή, αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες που συμπεριλαμβάνουν φαγητό.
  • Πριν από κάθε γεύμα κάνουν εκτίμηση της θρεπτικής αξίας των τροφίμων που θα καταναλώσουν.
  • Τους αρέσει να μελέτούν το θέμα της διατροφή και ξέρουν πολύ καλά την θερμιδική αξία των περισσότερων τροφών.
  • Τα άτομα αυτά επικρίνουν άλλα άτομα για τις κακές διατροφικές τους συνήθειες.

Υπάρχουν τροφές που οι ορθορεκτικοί δεν βάζουν στην διατροφή τους για κανένα λόγο. Κάποιες από αυτές τις τροφές είναι οι παρακάτω:
* Ζάχαρη
* Αλάτι
* Καφεΐνη
* Αλκοόλ
* Σιτάρι, κυρίως λόγω της γλουτένης
* Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα λόγω περιεκτικότητας τους σε λακτόζη
* Ζωικό λίπος, με αποτέλεσμα να καταλήγουν χορτοφάγοι για λανθασμένους λόγους και όχι γιατί είναι φιλόζωοι.
* Σόγια
* Καλαμπόκι

Ως συμπέρασμα, ο καθένας μπορεί να καταλάβει ότι από τις παραπάνω αποκλεισμένες τροφές, τα άτομα αυτά παρουσιάζουν ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, όπου μπορούν να προκαλέσουν διάφορες διαταραχές στην υγεία τους.

Θεραπεία

Επί του παρόντος δεν υπάρχει κλινική θεραπεία που επικεντρώνεται στην νευρική ορθορεξία, αλλά πολλοί επαγγελματίες υγείας στα θέματα διατροφικών διαταραχών όπως οι ιατροί, κλινικοί διαιτολόγοι, ψυχολόγοι, ψυχίατροι κτλ, αντιμετωπίζουν την ορθορεξία ως ένα σύμπλεγμα ανορεξίας και/ή ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. Έτσι, η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία για να αυξηθεί η ποικιλία των φαγητών που καταναλώνονται και η έκθεση στα τρόφιμα που προκαλούν άγχος ή φόβο, καθώς και η αποκατάσταση βάρους, όπου απαιτείται.

 

Με  τη συνεργασία της Παναγιώτας Τσόκκου-Schou, RDN, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος