Προεφηβεία – Εφηβία: «Το παιδί μου μεταλλάχθηκε!»

Λίγο πριν την εφηβεία όλα αλλάζουν, τα παιδιά αρχίζουν να αντιμιλούν και να έχουν την αίσθηση της ντροπής για το σώμα τους. Οι γονείς τις περισσότερες φορές δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν τα «συμπτώματα» της προεφηβείας και τις περισσότερες φορές βρίσκονται σε απόγνωση! Πώς να διαχειριστούν το παιδί τους και πώς να αντιδράσουν όταν το παιδί αντιμιλάει, ειρωνεύεται και τους αμφισβητεί; Για όλα αυτά μας μίλησε η Κλινική Ψυχολόγος, με ΜSc στη ψυχική υγεία παιδιού και οικογένειας, Σοφία Κότσαπα.

Η εφηβεία είναι μια αναπτυξιακή περίοδος που αρχίζει από την ηλικία των 10 ετών περίπου και χαρακτηρίζεται από ραγδάιες αλλαγές σε όλους τους τομείς, βιολογικά, σωματικά, ψυχολογικά, κοινωνικά. Η ηλικία έναρξης καθώς και η ταχύτητα των αλλαγών διαφέρει από
παιδί σε παιδί. Ένα παιδί λόγω των ορμονικών μεταβολών μπορεί να ξεκινήσει να έχει σκαμπανεβάσματα στη συμπεριφορά και τη διάθεσή του πολύ πριν εμφανιστούν οι σωματικές αλλαγές. Σε ορισμένες περιπτώσεις και ειδικότερα στις περιπτώσεις όπου οι έφηβοι δεν είναι πλήρως ενημερωμένοι για τις αλλαγές που θα υποστούν σε αυτή
την αναπτυξιακή περίοδο, τα συναισθήματα που συνοδεύουν αυτές τις αλλαγές είναι συνήθως φόβος, ντροπή και αβεβαιότητα!

Πως να το χειριστείτε;
Ψυχολογικά η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονα και ευμετάβλητα συναισθήματα και σκαμπανεβάσματα διάθεσης. Ο έφηβος αρχίζει να αμφισβητεί τα άτομα εξουσίας όπως είναι για παράδειγμα οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί, και πιέζουν πολύ τα όρια στην προσπάθεια να κερδίσουν περισσότερες ελευθερίες και μία ισάξια θέση στον κόσμο των ενηλίκων.

Κάπου εκεί αρχίζει και η συμπεριφορά τους να αλλάζει. Ορισμένοι γονείς αναφέρουν ότι είναι σαν να είναι ένα διαφορετικό παιδί. Εκεί που ήταν χαριτωμένο με γλυκιά συμπεριφορά όλο νάζι και καμώματα και αποζητούσε αγκαλιές, χάδια και προσοχή, σταδιακά μεταλλάχθηκε σε ένα παιδί απόμακρο, που κλείνεται στο δωμάτιο του, που σημασία έχουν πρώτα οι φίλοι του, και που δεν μπορείς να του μιλήσεις γιατί αντιδρά έντονα, ειρωνεύεται, φωνάζει και αντιμιλά.

Διατηρήστε τη ψυχραιμία σας
Αρχικά, συγκρατηθείτε απέναντι στα ξεσπάματά του, ελέγξτε τα συναισθήματα σας και διατηρήστε την ψυχραιμία σας.

Μην παίρνετε προσωπικά και τοις μετρητοίς τα ξεσπάσματά του
Συχνά μπορεί να ακούσετε κατηγορίες του στυλ «που να καταλάβεις εσύ» όμως προσπαθήστε να θυμάστε ότι ίσως να έχει να κάνει με την δική του δυσκολία να διαχειριστεί και να κατανοήσει τα όσα ο ίδιος αισθάνεται. Τις πλείστες φορές τα συναισθήματα που βιώνει πιθανόν να είναι ανάμεικτα γεγονός που τον δυσκολεύει ακόμα περισσότερο.

Διαχειριστείτε τα δικά σας συναισθήματα και αντιδράσεις
Πιθανόν, αυτή την περίοδο να ξυπνούν συναισθήματα και από τις δικές σας εμπειρίες ως έφηβοι. Προπαθήστε να κάνετε ένα βήμα πίσω, να ηρεμήσετε και μετά να αποφασίσετε πως να αντιμετωπίσετε καλύτερα την κατάσταση. Αν οι αντιδράσεις σας είναι ψύχραιμες και δεν πανικοβάλλεστε ή γίνεστε έξαλλοι με κάτι που σας είπε ή έκανε, τότε θα είναι πιο εύκολο να σας πλησιάσει και να σας μιλήσει.

Αναγνωρίστε τις ανάγκες του
Δώστε του το χώρο που χρειάζεται. Έχει ανάγκη να μείνει μόνος και έχει ανάγκη να συναναστρέφεται με παιδιά της ηλικίας του.
Μην ξεχνάτε ότι σε αυτή την φάση την προτεραιότητα δεν έχει πλέον η οικογένεια αλλά οι φίλοι. Επίσης, προσπαθήστε να μην κακολογείτε τους φίλους του. Αν όχι πάντα, τότε τις πλείστες φορές απλά θα τους υποστηρίξει και θα νοιώσει ότι δεν σέβεστε και δεν υπολογίζετε τις επιλογές του. Προσπαθήστε να μιλάτε για τις συμπεριφορές που σας ανησυχούν και όχι για τα άτομα αυτά καθεαυτά.

Προωθείστε τον διάλογο
Μην τον βομβαρδίζετε με ερωτήσεις. Το πιο πιθανόν είναι οτι θα το ερμηνεύσει ως «εισβολή» και «ανάκριση». Αν δεν θέλει να μιλήσει την συγκεκριμένη στιγμή μην τον πιέζετε αλλά προσπαθήστε να είστε διαθέσιμοι να τον ακούσετε όταν θα νοιώσει την ανάγκη και να τον συμβουλεύσετε αν ο ίδιος το επιθυμεί. Προσπαθήστε να είστε ευέλικτοι και να τον ακούτε ακόμα και όταν έχετε αντίθετη άποψη για κάποιο θέμα. Πάντα να του εξηγείτε τους λόγους που δεν συμφωνείτε και δεν τον αφήνετε να κάνει ή να πάει κάπου που θέλει.

Δείξτε έμπρακτα την αγάπη σας
Συνεχίστε να δείχνετε έμπρακτα την αγάπη σας, ποιοτικά και όχι με υλικά αγαθά. Προσπαθήστε να είστε δίπλα του και να τον στηριζετε οταν το ζητά. Εντούτοις, κρατήστε σταθερά τα όρια και τους κανόνες ανάλογα πάντα με την ηλικία του παιδιού.

Με τη συνεργασία της Σοφίας Κότσαπα, Κλινική Ψυχολόγος με BSc στη Ψυχολογία και ΜSc στη ψυχική υγεία παιδιού και οικογένειας και ΜSc στην Κλινική Ψυχολογία.
Στοιχεία επικοινωνίας: Facebook