“Η άρνηση του πατέρα να δει το παιδί του, επηρεάζει την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού” εξηγεί ο ψυχολόγος Ηλίας Βασιλειάδης

Father and his son spending time together

Η σχέση του παιδιού με τον πατέρα έχει μεγάλη βαρύτητα στην αναπτυξιακή πορεία του παιδιού. Η αλληλεπίδρασή τους είναι εκείνη που ωθεί το παιδί να αναπτύξει την δημιουργικότητά του και να αρχίσει να χρησιμοποιεί και να εξασκεί τις ικανότητές του. Εξάλλου ο πατέρας είναι εκείνος που με την στάση και τη συμπεριφορά του θα «κόψει» και επί της ουσίας τον ομφάλιο λώρο ανάμεσα στο παιδί και τη μητέρα του καθοδηγώντας το στην υιοθέτηση ενός πιο ανεξάρτητου ρόλου στην οικογένεια. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πατέρας μπορεί να λειτουργήσει αποσβεστικά όταν υπάρχουν εντάσεις των παιδιών με τη μητέρα, διασφαλίζοντας την ισορροπία στην οικογένεια.

Όπως αποκαλύπτεται όμως σε ολοένα και περισσότερες έρευνες, τα ποσοστά των διαζυγίων και των μονογονεϊκών οικογενειών έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια. Το 50%, σχεδόν, των παιδιών που προέρχονται από χωρισμένες οικογένειες καταλήγουν να χάνουν την ουσιαστική επαφή με τους γονείς τους. Κάποιοι από αυτούς επιλέγουν να απομακρυνθούν εντελώς ενώ κάποιοι άλλοι διατηρούν μια τυπική σχέση μία φορά την εβδομάδα. Υπάρχουν πάντα και εκείνοι οι οποίοι χρησιμοποιούν τα παιδιά με σκοπό να «πληγώσουν» και να «τιμωρήσουν» τον άλλο γονέα, καταστρέφοντας ουσιαστικά τη σχέση τους με αυτά.

Τις περισσότερες φορές, λόγω και της ισχύουσας νομοθεσίας, όταν υπάρχει ένα διαζύγιο την επιμέλεια του παιδιού αναλαμβάνει, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, η μητέρα. Ο πατέρας επομένως αναλαμβάνει να είναι εκείνος που θα διατηρήσει την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση με το παιδί του. Τι συμβαίνει όμως όταν ο πατέρας αρνείται να δει το παιδί του και πώς αυτό μπορεί να επηρεαστεί; Πώς θα καταφέρει η μητέρα να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις ερωτήσεις που προέρχονται από το παιδί το οποίο δικαιολογημένα αναζητά τον πατέρα του;

Τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς πατέρα διατρέχουν περισσότερους κινδύνους συγκριτικά με τα υπόλοιπα, αν και τις περισσότερες φορές θα μεγαλώσουν κανονικά. Η απόρριψη που αισθάνεται το παιδί από την έλλειψη της πατρικής φιγούρας και αλληλεπίδρασης μπορεί να δημιουργήσει αισθήματα ανασφάλειας, άγχους, θυμού ακόμα και ενοχών καθώς το παιδί κατηγορεί τον εαυτό του για την κατάσταση αυτή. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, κορίτσια που μεγάλωσαν χωρίς πατέρα τείνουν να ξεκινούν τη σεξουαλική τους ζωή σε μικρότερη ηλικία ενώ παρουσιάζουν περισσότερες πιθανότητες να φέρουν στον κόσμο παιδιά εκτός γάμου. Αντίστοιχα, τα αγόρια που μεγαλώνουν χωρίς πατέρα δεν μπορούν να διατηρήσουν εύκολα σχέσεις με το άλλο φύλο και αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στην εργασία.

Το ερώτημα που βασανίζει σε τέτοιες περιπτώσεις τη μητέρα και τον συγγενικό κύκλο που προσπαθεί να υποστηρίξει την μονογονεϊκή οικογένεια είναι ένα και μάλιστα διαχρονικό, «Τι απαντάς σε ένα παιδί που εγκαταλείφθηκε από τον ίδιο του τον πατερά;». Στις περιπτώσεις που ο πατέρας αρνείται να δει το παιδί του η μητέρα αναλαμβάνει ένα διπλό και δύσκολο ρόλο. Πρέπει να ανταποκριθεί στον καταιγισμό ερωτήσεων του παιδιού και ταυτόχρονα να το καθησυχάσει ώστε να μην κατηγορεί τον εαυτό του. Οι δυσκολότερες μέρες έρχονται όταν στο σχολείο οι μαθητές μιλάνε για τους μπαμπάδες τους και το παιδί αισθάνεται μειονεκτικά καθώς δεν έχει κάτι να πει και αναγκάζεται να φαντάζεται από μόνο του ιστορίες για να καλύψει το κενό. Στην ίδια παγίδα συχνά πέφτει και η μητέρα η οποία, εξαιτίας του δικαιολογημένου πανικού της, δημιουργεί μια ιστορία για ένα ταξίδι στο οποίο λείπει ο πατέρας, αποπροσανατολίζοντας το παιδί από την πραγματικότητα. Όταν το παιδί αρχίσει να ρωτάει τη μητέρα για την εξαφάνιση του πατέρα, εκείνη θα πρέπει να είναι υπομονετική και να εξηγήσει όσες φορές χρειαστεί, με ειλικρίνεια και σαφήνεια, ότι η απόφαση του να φύγει από το σπίτι ήταν αποκλειστικά δική του και δεν είχε καμία σχέση με το παιδί. Αυτό ωστόσο δεν είναι κάτι που θα επιτευχθεί άμεσα. Μπορεί να χρειαστούν μήνες, ίσως και χρόνια για να απαλλαγεί το παιδί από τις ενοχές που αισθάνεται για την απουσία του πατέρα. Τα συναισθήματα του παιδιού έχουν μεγάλη σημασία σε αυτή τη φάση και είναι ένα θέμα στο οποίο μπορεί να επικεντρωθεί η συζήτηση με τη μητέρα ώστε να μην εσωτερικευθούν χωρίς επεξεργασία. Πολλές φορές, το να γράψει το παιδί ένα γράμμα στον πατέρα του, μπορεί να λειτουργήσει εκτονωτικά καθώς του δίνει τη δυνατότητα να διοχετεύσει τα συναισθήματα που δεν μπορεί να απευθύνει εκ του σύνεγγυς και να λυτρωθεί από αυτά. Όσο κι αν είναι δύσκολο για μια μητέρα που μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί, δεν θα πρέπει να ξεχνά ότι θα πρέπει να αποφύγει να κατηγορήσει ή να κακολογήσει τον πατέρα στο παιδί.

Η λύπη, η στεναχώρια και το κλάμα του παιδιού είναι αναμενόμενα και φυσιολογικά για ένα παιδί στα πρώτα στάδια της απουσίας του πατέρα. Με την πάροδο του χρόνου το παιδί θα αναζητήσει κάποια άλλη ανδρική φιγούρα ως πρότυπο προς μίμηση και αυτό θα βελτιώσει την ψυχική του κατάσταση. Σημαντικό ρόλο στο στάδιο αυτό μπορεί να διαδραματίσει ο παππούς ή κάποιος άλλος άνδρας του οικογενειακού κύκλου. Η παρουσία του πατέρα στη ζωή ενός παιδιού είναι σημαντική και δεν μπορεί εύκολα να αναιρεθεί το γεγονός αυτό. Ωστόσο η αποτελεσματική διαχείριση της απουσίας του μπορεί να μετριάσει σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές συνέπειες τόσο για το παιδί όσο και για τη μητέρα.

 

Με τη συνεργασία του Βασιλειάδη Ηλία, Ψυχολόγου στο Ιατρικό Κέντρο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας Δρ. Θάνου Ασκητή.

Ιατρικό Κέντρο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας Θάνου Ασκητή
Αθαλάσσας 62, 1ος όροφος

Στρόβολος, Λευκωσία
Τηλ.: 22459555
www.askitis-cy.com
Βρείτε μας και στο Facebook