Μάθετε πώς να απαγορεύετε στο παιδί χωρίς να ακούει τις λέξεις «Όχι ή Μην»

Το σκηνικό είναι γνωστό. Ποια οικογένεια δεν γνώρισε αυτές τις καθημερινές συγκρούσεις; Ποιος γονιός δεν έκανε χρήση της εξουσίας του, για να «εκδόσει» στην απελπισία του, παρόμοιες διαταγές του τύπου: «οι δύο μας τώρα, να δούμε ποιος είναι ο πιο δυνατός», «μια κουταλιά ακόμα», «αν το κάνεις αυτό θα το πώ στον μπαμπά» ή «πιστεύω πως δεν θέλεις να με στεναχωρήσεις» για να το ενοχοποιήσετε με συναισθηματικό εκβιασμό εώς και σωματική βία. Το σύστημα είναι παμπάλαιο… Δουλεύει, απέδωσε ποτέ αυτό; Έβγαλε ανθρώπους υπεύθυνους για τον εαυτό τους στην κοινωνία; Στις μέρες μας μπήκε το νερό στ’αυλάκι και θέλουμε να πιστεύουμε πως οι σύγχρονοι γονείς χρησιμοποιούν τακτικές διαπραγμάτευσης για να πουν «όχι» και γενικότερα να θέσουν όρια στα παιδιά τους.

Οι βάσεις μιας απόφασης που λαμβάνεται μετά από διαπραγμάτευση είναι τέσσερις:

1. Η συμμετοχή στην επεξεργασία της απόφασης:Aυτή επιτρέπει στο παιδί να θεωρήσει δική του την
απόφαση ή έστω μέρος της.

2.Αναγνώριση του γεγονότος ότι κάθε παιδί έχει τη δική του προσωπικότητα: ‘Οταν διαπραγματεύεστε με το παιδί του στέλνετε το μήνυμα ότι δεν αγνοείτε τις δικές του
ανάγκες αι το σέβεστε ως άτομο.

3. Αποδοχή της διαφοράς: Αν δεχτώ ότι το παιδί είναι μια διαφορετική ύπαρξη, είναι αυτονόητο ότι θα εμφανιστούν διαφορές κάθε είδους, τις οποίες εφόσον επιθυμώ να επηρεάσω συμπεριφορικά, τότε βρίσκομαι εκ των πραγμάτων σε διαπραγμάτευση.

4. Η αλληλεξάρτηση: Εκφράζεται κυρίως με την απαίτηση στοργής που έχουν οι γονείς από τα παιδιά. Τα παιδιά έχουν μια εξουσία πάνω στους γονείς, κι όμως οι γονείς έχουν ανάγκη να νιώθουν ότι τα παιδια τους τους αγαπούν και τους αναγνωρίζουν ως καλούς γονείς.

Πώς μπορούμε λοιπόν, οι γονείς να πούμε το ηρωικό «Όχι», ούτως ώστε να αποφευχθεί η επανάσταση;

«Όχι, δεν μπορείς να φας παγωτό!»
Δεν έχει φάει ακόμη μεσημεριανό ή ο λαιμός του πονάει, εν πάση περιπτώσει, δεν επιτρέπεται να φάει παγωτό σήμερα. Όμως το ζητάει σαν να είναι ο μοναδικός δρόμος προς την ευτυχία. Πρέπει να αρνηθείτε, αλλά η αντίδρασή του ξέρετε ότι θα είναι τουλάχιστον έντονη.

Τι μπορείτε να κάνετε;
Εναλλακτικά «Πάμε να φτιάξουμε κρεμούλα;» ή «Εγώ θα φάω δημητριακά, άμα θέλεις μπορώ να βάλω και σε εσένα.». Δώστε με ενθουσιώδη τρόπο μερικές νόστιμες και υγιεινές εναλλακτικές. Τα φρούτα περιέχουν φρουκτόζη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, γλυκόζη κι έτσι συνήθως τα παιδιά τα συμπαθούν.

Μπορείτε να κάνετε την υγιεινή εναλλακτική ακόμη πιο ελκυστική δείχνοντας οι ίδιοι ενθουσιασμένοι με την ιδέα και φτιάχνοντας το σνακ μαζί -τα παιδιά λατρεύουν να τους αναθέτουν αρμοδιότητες «μεγάλων».

Την επόμενη φορά που θα σας ζητήσει παγωτό ή κάποιο άλλο «απαγορευμένο» φαγητό, αντί να πείτε «όχι», εξηγήστε ότι «τα γλυκά/ τα πατατάκια κ.ο.κ. χαλάνε τα δόντια μας» και πριν προλάβει να ξεσπάσει η θύελλα αντιπροτείνετε να φτιάξετε και να φάτε μαζί μια άλλη ελκυστική επιλογή.

«Γιατί το θες αυτό;»
Όταν το παιδί ενεργεί με ένα συγκεκριμένο τρόπο, η συμπεριφορά του ορίζεται από μια ανάγκη του που πρέπει να ικανοποιηθεί. Ξεχάστε τι σας ζητάει το παιδί σας και αναζητήστε αυτό που αληθινά θέλει.

Επιπλέον, ζητήστε από το παιδί να φανταστεί τις συνέπειες των πράξεων του, όταν για παράδειγμα θέλει να παίξει στο σαλόνι με την μπάλα του, πείτε του ότι πιθανόν να χαλάσει την τηλεόραση και να μην ξαναδεί παιδικά..

Καμιά φορά οι απαιτήσεις των παιδιών είναι παράλογες. Βλέπουν ένα γυαλιστερό προϊόν οποιουδήποτε τύπου στο σούπερ μάρκετ και το ζητούν. Το αντικείμενο του πόθου τους δεν τους είναι σε καμία περίπτωση χρήσιμο ή απαραίτητο και -σε πολλές περιπτώσεις- δεν είναι καν κάτι που θα τα ικανοποιήσει. Πριν βιαστείτε να περάσετε στο «όχι», ρωτήστε το παιδί γιατί ζητάει ό,τι ζητάει. Η αιτιολόγηση προβλέπεται ανεπαρκής κι αυτό σας δίνει το περιθώριο να αρνηθείτε δικαιολογημένα και πιο «μαλακά», αφού -αν μη τι άλλο- το παιδί ξέρει ότι το έχετε ακούσει και του έχετε δώσει την προσοχή σας.

Αν σας ζητήσει να του αγοράσετε κάτι που είδε όσο ψωνίζετε παρέα, εξηγήστε ότι δεν έχετε αρκετά χρήματα για να το αγοράσετε και υποσχεθείτε του ότι «Στο σπίτι θα παίξουμε με το καινούριο τρακτέρ που σου πήρε η νονά» (φροντίζοντας να τηρήσετε την υπόσχεσή σας). Δώστε του κάτι να περιμένει, που ξέρετε ότι θα του αρέσει για να αποσπάσετε την προσοχή του και να του δείξετε ότι ήδη έχετε ό,τι χρειάζεστε για να παίξετε και να περάσετε καλά.

 

Με τη συνερασία της Λουίζα Ανδρέου, Πτυχιούχος Ψυχολόγος (ΒΑ, University ofCyprus) Σύμβουλος Αγωγής για Παιδιά και Νεαρά Άτομα (MA, University of Nottingham)