Η απόρριψη του παιδιού από τον μπαμπά

Tree photo created by senivpetro - www.freepik.com

Κάθε παιδί έχει ανάγκη και από τους δύο γονείς του εφόσον υπάρχουν στη ζωή του, καθώς μέσω της αλληλεπίδρασης επηρεάζεται η παιδική προσωπικότητα και μεγαλώνει σε ένα πιο υγιές περιβάλλον, που επηρεάζοντάς το ψυχοσυναισθηματικά. Μάλιστα, ο μπαμπάς είναι εκείνος που λειτουργεί ως πρότυπο για τον γιο αλλά και ως πρότυπο του αντίθετου φύλου για την κόρη. Δεν είναι τυχαίο ότι το αγόρι με τον πατέρα του ταυτίζεται και θέλει να του μοιάσει και το κορίτσι, όπως έχει φανεί και μέσα από έρευνες συνήθως βρίσκει έναν άνδρα που έχει αρκετά κοινά με τον πατέρα της, ασχέτως αν είχε ή όχι καλή σχέση μαζί του!

Ένα παράδειγμα που συνηθίζω να φέρνω στους γονείς και κυρίως στους μπαμπάδες είναι πως αν ο γιος βλέπει έναν πατέρα που βρίσκεται διαρκώς στη δουλειά του και ο χρόνος που αφιερώνει στο σπίτι – άρα και στον γιο ή και στη σύζυγο – είναι ελάχιστος, είναι πολύ πιθανό μεγαλώνοντας να «αντιγράψει» αυτή την συμπεριφορά, εφόσον «έτσι κάνουν οι μπαμπάδες» και να γίνει και ο ίδιος απόμακρος και πιο ψυχρός στις διαπροσωπικές του σχέσεις.

Ο πατέρας είναι αυτός που θα κάνει τα παιδιά του να νιώσουν ασφάλεια από την μικρή τους ηλικία και μία αίσθηση σταθερότητας. Αντίθετα, αν δεν έχουν βιώσει αυτή την ασφάλεια αλλά στην θέση της έχει υπάρξει αδιαφορία ή και απόρριψη, τότε είναι σα να μην ξέρουν που πατούν, ποια βήματα θα είναι «σωστά και σίγουρα» και ποιος θα ενδιαφερθεί γι αυτά, εφόσον ο ίδιος ο πατέρας όχι μόνο είναι συναισθηματικά απών, είναι και απορριπτικός. Μάλιστα, αυτή η ανάγκη αποδοχής που γεννάται σε τέτοιου είδους περιπτώσεις στα παιδιά, τα κάνουν ευάλωτα συναισθηματικά και ως ενήλικες.

Και αν ο μπαμπάς είναι απορριπτικός, η μαμά είναι εκείνη που μπορεί να ενισχύσει τα παιδιά της να μιλήσουν για το πώς νιώθουν και αισθάνονται. Μπορεί να είναι δύσκολο όλο αυτό, είναι όμως αναγκαίο καθώς οι περισσότεροι νιώθουμε ως αν το παιδί μας ενθαρρυνθεί να μιλήσει για δύσκολα συναισθήματα θα νιώσει περισσότερο άσχημα ή ακόμα και εμείς οι ίδιοι να μην ξέρουμε πώς να τα διαχειριστούμε, καταλήγοντας στο να τα αποσιωπήσουμε και μαθαίνοντας πως μόνο τα θετικά συναισθήματα είναι αποδεκτά!

Η πατρική απόρριψη μπορεί να τραυματίσει περισσότερο τον παιδικό ψυχισμό σε σχέση με την μητρική απόρριψη, σύμφωνα με νέα έρευνα. Φάνηκε πως η πατρική απόρριψη:
• Μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο επηρεάζοντας το παιδί ως ενήλικα
• Μπορεί να τραυματίσει το παιδί βαθιά και να του προκαλέσει μεγαλύτερες συναισθηματικές βλάβες, σε σχέση με την μητρική απόρριψη. Ίσως είναι ο καιρός λοιπόν να μην κατηγορούμε την μητέρα για όλα τα προβλήματα συμπεριφοράς που μπορεί να αντιμετωπίσει το παιδί μέσα από τον δικό της τρόπο ανατροφής – όχι βέβαια, ότι δεν χρειάζεται προσοχή.
• Στην εφηβεία δημιουργεί εμπόδια στη δημιουργία φιλικών σχέσεων του εφήβου
• Στην εφηβεία, «το πόσο κοντά βρίσκεται ο πατέρας με τον έφηβο αλλά και το πόσο εμπλέκεται στην ανατροφή του αποτελούν ισχυρούς δείκτες στην προστασία του εφήβου από την ψυχική δυσφορία.
• Κάνει τα παιδιά περισσότερο επιρρεπή στο κοινωνικό άγχος, δηλαδή αυξάνεται ο φόβος αλληλεπίδρασης με άλλους ανθρώπους, λόγω της πιθανής κριτικής και της αρνητικής αξιολόγησης.

Βέβαια, δεν σημαίνει απαραίτητα πως ένας έφηβος με απορριπτικό πατέρα καταδικάζεται στη μιζέρια και στη δυστυχία ως ενήλικας. Επηρεάζεται όμως η αυτοεικόνα και ο τρόπος που βλέπει τον εαυτό του και τους άλλους μέσα από μία έντονη ανάγκη αποδοχής και επιβεβαίωσης της αξίας του.

Ο συμβολισμός της πατρικής φιγούρας
Πιο συγκεκριμένα, γνωρίζουμε πως ο πατέρας συμβολίζει την δύναμη, το κύρος και την «εξουσία». Το παιδί μαθαίνει να διαπραγματεύεται μαζί του, πειραματίζεται με τρόπους που θα νιώσει αποδεκτό ή δοκιμάζει το όριο ώστε να δει μέχρι «που το παίρνει και που μπορεί να φτάσει, που βρίσκεται το όριο» στις σχέσεις εξουσίας. Επίσης, η σχέση με τον πατέρα, είναι αυτή που θα το βοηθήσει να αναπτύξει μία πιο βαθιά αίσθηση και γιο τον ίδιο του τον εαυτό, μία αίσθηση ασφάλειας, αποδοχής, αυταξίας και αυτοεκτίμησης, καθώς ο συμβολισμός της δύναμης θα μεταφερθεί αργότερα στον έξω κόσμο και στο περιβάλλον του παιδιού, ως αυριανός ενήλικας.

Όταν λοιπόν, αυτή η αίσθηση είναι αρνητική και απορριπτέα, το παιδί νιώθει πως δεν είναι αποδεκτό, αρχίζει και αμφιβάλλει για τον εαυτό του, για την αξία, την εικόνα και τις ικανότητές του, πιο απλά, διαταράσσεται η εσωτερική συναισθηματική του ηρεμία. Μπορεί να γίνει πιο ανήσυχο, νευρικό αλλά και επιθετικό απέναντι σε άλλους, όπως έδειξε η έρευνα. Θα έχετε ακούσει ή ίσως να έχει συμβεί και σε εσάς, να αναζητάτε την αναγνώριση του πατέρα στο πόσο καλά τα καταφέρατε στη ζωή σας ή έστω να ακούσετε μία καλή κουβέντα!

Ο πόνος της πατρικής απόρριψης
Ένα άλλο σημαντικό σημείο, είναι ότι ο πόνος της πατρικής απόρριψης, δεν «γιατρεύεται» και «δεν κλείνει», καθώς ακόμα και ως ενήλικας θα βιώνει ξανά και ξανά συναισθηματικά την απόρριψη, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης στις διαπροσωπικές αλλά και διαφυλικές του σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές Ronald Rohner και Abdul Khaleque, δήλωσαν: «Σε αντίθεση με τον φυσικό πόνο, οι άνθρωποι μπορούν να ξαναζούν ψυχολογικά τον συναισθηματικό πόνο της απόρριψης ξανά και ξανά για χρόνια».

Αν και φαίνεται, λοιπόν, πως είναι τα ίδια εκείνα μέρη του εγκεφάλου που ενεργοποιούνται για τον συναισθηματικό, όπως για τον σωματικό πόνο, σύμφωνα με άλλες έρευνες, παρόλα αυτά μένει το τραύμα της απόρριψης, που τώρα πια το φέρνει στον ίδιο του τον εαυτό ο αυριανός ενήλικας και στην ουσία ζει με τα φαντάσματα του παρελθόντος, να τον κυνηγούν σε όλη του τη ζωή, μέσα από μία νέα μορφή, όπου ο ίδιος – χωρίς να το αντιλαμβάνεται βέβαια – αναπαραγάγει το μοντέλο της απόρριψης που βίωσε «τότε», απορρίπτοντας ο ίδιος όμως σήμερα τον εαυτό του! Φαίνεται πως οι ουλές της απόρριψης είναι πολύ πιο σοβαρές και δεν μπορούν να κλείσουν…

 

Με τη συνεργασία της κλινικής ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας, Μαρίνας Μόσχα.
Στοιχεία επικοινωνίας: marinamoscha@yahoo.grwww.marinamoscha.lifeFacebook