Εκτεθειμένα-όσο ποτέ άλλοτε- τα προσωπικά μας δεδομένα στο διαδίκτυο

Το 2021 ήρθε με την τεχνολογία να έχει ακόμα πιο σημαντικό ρόλο στην ζωή μας, μετά την ώθηση που είχε τους τελευταίους μήνες λόγω της πανδημίας. Πολλοί έμαθαν για πρώτη φορά πώς να κάνουν διαδικτυακές αγορές, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι έμειναν σπίτι τους και δοκίμασαν για πρώτη φορά την τηλεργασία. Η τηλεκπαίδευση εφαρμόστηκε πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι ήταν προγραμματισμένο. Ακόμα και οι πιο ηλικιωμένοι συμπολίτες μας μαθαίνουν να διαχειρίζονται τον τραπεζικό τους λογαριασμό διαδικτυακά.

Οι εξελίξεις αυτές, φέρνουν όμως ακόμα πιο έντονα στο προσκήνιο, την ψηφιακή μας ασφάλεια, αφού ταυτόχρονα με την αξιοποίηση της τεχνολογίας, η πανδημία μας οδήγησε και σε αυξημένη επικοινωνία και ανταλλαγή προσωπικών πληροφοριών. Αυτό σημαίνει όμως ταυτόχρονα, ότι ολοένα και περισσότερα προσωπικά μας δεδομένα μένουν πιο εκτεθειμένα από ποτέ. Αυτό το εκμεταλλεύονται επιτήδειοι και όχι τυχαία αυξάνεται ραγδαία η «εμπορεία» προσωπικών δεδομένων στο σκοτεινό διαδίκτυο.

Μια έρευνα… Αποκαλύπτει τη «σκοτεινή αγορά»
Οι ερευνητές της Kaspersky έψαξαν εις βάθος τις σημαντικές συνέπειες της δημόσιας κοινοποίησης προσωπικών δεδομένων, που γίνεται είτε με δικές μας ενέργειες, είτε με την συναίνεσή μας, είτε και χωρίς τη συναίνεση μας. Μάλιστα, τα προσωπικά μας δεδομένα έχουν και τιμοκατάλογο – ναι, μια τιμή για την διεύθυνση του email μας, άλλη για τους κωδικούς, άλλη για ιατρικά αρχεία, άλλη για στοιχεία ταυτότητας κ.τ.λ. Μην νομίσετε ότι πωλούνται ακριβά. Μπορεί να κοστίζουν λιγότερο από ένα φλιτζάνι καφέ.

Οι χρήστες συνήθως δεν περιμένουν να διαρρεύσουν τα προσωπικά στοιχεία τους δημοσίως, και ακόμη και αν το κάνουν, δεν προβλέπουν τι ζημιά μπορεί να έχει για τους ίδιους. Όμως, όπως δείχνει η πρακτική, με ιδιαίτερα αποφασιστικούς κακοποιούς ή κακόβουλους χρήστες, η απόκτηση προσωπικών μας στοιχείων από άλλους με κακόβουλες προθέσεις, μπορεί να μετατραπεί σε εισβολή στους λογαριασμούς του στόχου. Κι αυτό, είναι πλέον μια υπηρεσία που προσφέρεται στις σκοτεινές αγορές σήμερα.

Οι ερευνητές της Kaspersky ερεύνησαν 10 «πολυκαταστήματα» του σκοτεινού διαδικτύου όπου μεταξύ πολλών άλλων διαπίστωσαν ότι το τελευταίο τρίμηνο του 2020 τα δεδομένα προσωπικής ταυτότητας διατίθεντο μεταξύ 0,5$ και 10$, με τις ταυτότητες πολιτών ΗΠΑ και Ε.Ε. να πωλούνται στις πιο ψηλές τιμές. Αντίγραφα εικόνων διαβατηρίων από σάρωση τους, με τα στοιχεία του κατόχου, πωλούνται από 6$ έως 15$.

Επίσης, σαρωμένα αντίγραφα αδειών οδήγησης διατίθενται μεταξύ 5$ και 25$, τα στοιχεία πιστωτικής κάρτας από 6$ έως 20$, ηλεκτρονικοί τραπεζικοί λογαριασμοί και λογαριασμοί PayPal: 50$ έως και 500$. Τις πιο ψηλές τιμές έχουν τα στοιχεία πρόσβασης σε email και μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου στο σκοτεινό διαδίκτυο διατίθενται από 400 $ έως και 800$.

Τα δεδομένα που πωλούνται στη σκοτεινή αγορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εκβιασμό, εκτέλεση απάτης και άμεση κλοπή χρημάτων.
Ορισμένοι τύποι δεδομένων μας, όπως η πρόσβαση σε προσωπικούς λογαριασμούς ή βάσεις δεδομένων κωδικών πρόσβασης, μπορούν να καταχραστούν όχι μόνο για οικονομικό όφελος, αλλά και για βλάβες σε φήμη και άλλους τύπους κοινωνικής ζημίας, όπως για παράδειγμα ο κοινωνικός εκφοβισμός μέσα από τον κυβερνοχώρο.

Σκεφτείτε καλά πριν δώσετε προσωπικά σας στοιχεία
Καλό είναι να θυμόμαστε πάντα πως σε σύγκριση με τον φυσικό κόσμο, οι πληροφορίες στο διαδίκτυο μπορούν να εξαπλωθούν πολύ γρήγορα και είναι σχεδόν αδύνατο να αφαιρεθούν αφού δημοσιευτούν σε αυτό.

Έχουμε πολλά απλά παραδείγματα – κάποιος για παράδειγμα που δημοσίευσε κάποια στιγμή για οποιοδήποτε λόγο την διεύθυνση του σπιτιού του ή τον αριθμό τηλεφώνου του, μπορεί να εκφράσει μετά από καιρό κάποια έντονη άποψη, με την οποία δημιουργούνται ακραίες αντιδράσει. Υπάρχουν επιτήδειοι που θα βρουν το κινητό του και θα του τηλεφωνούν, θα τον απειλούν, θα τον ενοχλούν μέσα στην νύκτα κ.τ.λ. Δεν είναι λίγες τέτοιες περιπτώσεις που έφτασαν να απειλούν και με φυσική παρουσία, ακόμα και στο σπίτι τέτοιων θυμάτων.
Η κακόβουλη χρήση προσωπικών δεδομένων για σκοπούς εκδίκησης ή τιμωρίας, επειδή κάποιος διαφώνησε σε κοινωνικά ή πολιτικά θέματα είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πέραν του άμεσου εκφοβισμού, τέτοιες ενέργειες έχουν και ένα επίσης σοβαρό – έμμεσο – αποτέλεσμα: Αποτρέπει τους ανθρώπους να εκφράσουν τις απόψεις τους, κάτι που είναι επιβλαβές για τη δημοκρατία και τον υγιή κοινωνικό διάλογο.

Γι’ αυτό προφανώς και θύματα τέτοιας συμπεριφοράς πέφτουν δημοσιογράφοι , μπλόγκερ, ακτιβιστές, δικηγόροι. Μια ακόμα πολύς δυσμενής συνέπεια, τέτοιων συμπεριφορών, αφορά τις γυναίκες. Όπου οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι, μια τέτοια απειλητική συμπεριφορά με την αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων, συνήθως συμβαδίζει με σεξουαλική λεκτική κακοποίηση και απειλές.

Εκτεθειμένοι σε τέτοιες συμπεριφορές είμαστε όλοι, ακόμα και γιατί έχουμε γράψει κάτι στο διαδίκτυο ή κάναμε κάτι στην κάμερα που «αναστατώνει» μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων. Αυτό μπορεί εντελώς τυχαία πολλές φορές, να προσελκύσει υπερβολική προσοχή από τα διαδικτυακά πλήθη και να μετατρέψει τη ζωή μας σε έναν εφιάλτη.

Ωστόσο, οι απειλές για τα προσωπικά δεδομένα και, ως εκ τούτου, την προσωπική ασφάλεια, δεν τελειώνουν εκεί. Εκτός από τα διαθέσιμα δεδομένα που κοινοποιούμε ελεύθερα και τα οποία μπορούν να συλλεχθούν από οποιονδήποτε και να χρησιμοποιηθούν για κακόβουλους σκοπούς, οι οργανισμοί με τους οποίους κοινοποιούμε τα δεδομένα μας δεν το χειρίζονται πάντα με υπευθυνότητα.